Leave a comment

ရခိုင္လူမ်ိဳး ႏွင့္ “ေမာဂ္” ဟူေသာ ေဝါဟာရ အမည္၏ ဇစ္ျမစ္မ်ား ျဖစ္တည္ လာရာ သမိုင္း မွတ္တမ္း အက်ဥ္း ဖြင့္ဆိုျခင္း

#စံေရႊဘု

’’ျမန္မာႏိုင္ငံသမိုင္း’’ စာအုပ္၊ စာမ်က္ႏွာ(၄၇)တြင္ ’’ဘဂၤလားသားမ်ားက ရခိုင္လူမ်ိဳးတို႔အေပၚ မဂ္ (Mag)သို႔မဟုတ္ ေမ့ဂ်္(Mage) ဟူေသာ ေဝါဟာရ’’ေခါင္းစဥ္ေအာက္၌ ဆာအာသာဖယ္ယာက ေအာက္ပါ အတိုင္းတင္ျပထားပါသည္။

မြန္ဂိုလြိဳင္အႏြယ္ဝင္ ရခိုင္သားတို႔သည္ ဤအသံုးအႏႈန္းကိုမသိၾကပါ။ ဤအသံုးအႏႈံးမွာ ဘဂၤလား သားတို႔က ရခိုင္သား တို႔အားေပးထားေသာ အမည္ေဝါဟာရျဖစ္သည္။ စစ္တေကာင္းခရိုင္အတြင္း အမ်ားအ ျပားေန ထိုင္ၾကၿပီး မိမိတို႔ကိုယ္ကို ’’ရာဂ်္ဘန္စီ’’ဟုေခၚေသာ သူတို႔အားလည္း ဘဂၤလားသားတို႔က ဤအမည္ျဖင့္ ပင္ ေခၚေဝၚသံုးစြဲၾကပါသည္။

မိမိတို႔သည္ ရခိုင္မင္းဆက္တစ္ခုႏွင့္ လူမ်ိဳးခ်င္း အတူတူပင္ျဖစ္ ေသာေၾကာင့္ ဤအမည္ကိုခံယူျခင္းျဖစ္သည္ဟု ရာဂ်္ဘန္စီတို႔က ဆိုပါသည္။ သူတို႔သည္ဗုဒၶဘာသာကိုး ကြယ္သူမ်ားျဖစ္ၾကသည္။ စစ္တေကာင္းေဒသိယ စကားကိုသံုးေသာ ဘဂၤလီဘာသာစကားေျပာဆိုၾကပါ သည္။ ထူးျခားေသာမ်က္ႏွာေပါက္ရွိေသာ္လည္း မြန္ဂိုလီယန္ မ်ားမဟုတ္ၾကပါ။

ဤစစ္တေကာင္းခရိုင္ရွိ ရာဂ်္ဘန္စီဦးေရမွာ ၁၈၇ဝ-၇၁ႏွစ္သန္ေခါင္စာရင္းအရ ၁ဝ၈၂၅ ဦးျဖစ္ပါသည္။ (’ဟန္းတား’ ေရး ’ဘဂၤလား’၊ အတြဲ ၆၊ စာ ၂၅ဝ)။ စစ္ေတြခရိုင္တြင္ အနည္းအက်ဥ္းေတြ႔ရွိရပါသည္။ ဤသူ တို႔သည္ ေသြးေႏွာလူမ်ိဳးတစ္ စုျဖစ္သည္။ ၁၇ ရာစုအတြင္း ရခိုင္ဘုရင္မ်ား စစ္တေကာင္းကို သိမ္းပိုက္ အုပ္စိုးၾကေသာအခါ ဘဂၤလီအမ်ိဳး သမီးမ်ားအား မိဖုရားေျမွာက္ၾကျခင္းျဖင့္ ဤသို႔ ဆင္းသက္ေပါက္ဖြား လာျခင္းျဖစ္မည္ဟု ယခင္က ကြ်ႏ္ုပ္ယူ ဆခဲ့ပါသည္။

ေနာက္ထပ္ေလ့လာဆင္ျခင္ၾကည့္ေသာအခါ ယခင္ကႏွင့္ ကြဲျပားျခားနားေသာ နိဂံုးခ်ဳပ္ခ်က္ တစ္ခုကို ရရွိလာခဲ့ ပါသည္။ သီးျခားကိုယ္ပိုင္ဟန္ရွိေသာ ရာဂ်္ဘန္စီတို႔သည္ မာဂဒါမွ ရခိုင္ျပည္တြင္းသို႔ ေျပာင္းေရႊ႔ဝင္ေရာက္ လာသူမ်ားထံမွ ဆင္းသက္လာသူမ်ားျဖစ္ေပမည္။ ဘဂၤလီမ်ားက ေခၚေဝၚေသာ အမည္မွာ လည္း သူတို႔ဆင္းသက္လာေသာ လူမ်ိဳး၊ သူတို႔ထြက္ခြာလာခဲ့သည့္တိုင္းျပည္ကိုအစြဲျပဳ၍ မွည့္ေခၚ ျခင္းျဖစ္မည္ဟု ယခုအခ်ိန္တြင္ ကြ်ႏ္ုပ္ယူဆထားပါသည္။

ရခိုင္ျပည္တြင္စိုးစံခဲ့ေသာ ႏိုင္ငံျခားမင္းဆက္တစ္ ခုသည္ ဘီဟာနယ္ေတာင္ပိုင္းမွျဖစ္သည္မွာ ေသခ်ာ သေလာက္ျဖစ္ ပါသည္။ လူမ်ိဳးျခားတို႔ မင္းျပဳခဲ့ သည့္အျဖစ္ကို ယခုေခတ္တြင္ သိပ္ၿပီးခံတြင္းမေတြ႔ၾကေစကာမူ ရခိုင္ရာဇဝင္ဆရာတို႔က ဤအခ်က္မွန္ကန္ ေၾကာင္း ေဖာ္ထုပ္ျပဆိုခဲ့ၾကၿပီးျဖစ္သည္။ ဘီဟာနယ္ေတာင္ပိုင္း၌ ယခင္အုပ္စိုးခဲ့ေသာ မင္းသားမ်ား၌ ’မဂၢါ (Maga)’ဟူေသာလူမ်ိဳးအမည္ရွိၾကသည္ဆိုျခင္းမွာ မျငင္းႏိုင္ေသာ အခ်က္တစ္ခုပင္ျဖစ္ပါသည္။

ေဒါက္တာ ဖရန္စစ္ဘူခ်ာနန္၏ သုေတသနျပဳခ်က္၊ ေဒါက္တာဒဗလ်ဴ၊ ဒဗလ်ဴ၊ ဟန္းတား၏ေနာက္ပိုင္း ေလ့လာေတြ႔ရွိ ခ်က္တို႔ကယခုေခတ္ပတၱနာခရိုင္အတြင္းရွိ ရာဇၿဂိဟ္တြင္ မဂဒါမင္းမ်ား အုပ္စိုးခဲ့ၾကေၾကာင္း ျပသထားပါ သည္။ ဤမင္းမ်ားသည္ ဗုဒၶဘာသာဝင္မ်ား ျဖစ္ၾကပါသည္။ ဤလူမ်ိဳးထဲမွမင္းဆက္တစ္ခု ရခိုင္ျပည္ကိုအုပ္ စိုးခဲ့သည္ဟူေသာ အဆိုမွန္ကန္ေၾကာင္း မွတ္ယူႏိုင္ပါသည္။

ဤမ်ိဳးႏြယ္စုအၾကြင္းက်န္တို႔က ေနာက္ပိုင္း ကာလမ်ားတြင္ ရာဂ်္ဘန္စီဟူေသာအမည္ကို ခံယူခဲ့ၾကသည့္ ရည္ရြယ္ ခ်က္မွာ သူတို႔သည္ ရခိုင္မင္းမ်ားႏွင့္ မ်ိဳးႏြယ္တစ္ခုတည္းျဖစ္သည့္အေနျဖင့္ သူတို႔၏အေရးပါမႈကို ခိုင္မာေစလိုျခင္းပင္ျဖစ္ပါသည္။ ဤေဝါဟာရ ကို ရန္ဂပူခရိုင္ေန’’ခ်ႏၵလာ(စႏၵလ)မ်ာႏွင့္ အျခားေသာ ဇာတ္နိမ့္ တို႔ကလည္း ခံယူသံုးစြဲဖူးၾကပါသည္။ ယခုေဆြေႏြးေနေသာလူမ်ိဳးထဲတြင္ သူတို႔လည္းပါဝင္သည္ဟူ၍ ခိုင္ခိုင္ လံုလံုမတင္ျပႏိုင္ပါ။

မြန္ဂိုလြိဳင္အ ႏြယ္ျဖစ္ေသာ ရခိုင္ျပည္သူလူထုတစရပ္လံုးကို ’’မဂၢါ’’ ဟူေသာအမည္ျဖင့္ ေခၚေဝၚႏိုင္ျခင္း ဆိုသည္ မွာ မ်ိဳးႏြယ္ေဗဒအမွားတစ္ရပ္ျဖစ္ပါသည္။ ဤအမွားသည္ ဥေရာပသား စာေရးသူမ်ားအၾကား အရႈပ္အေထြးျဖစ္ ေပၚေစခဲ့ပါသည္။ သို႔ရာတြင္ဘီဟာနယ္မွ ေရႊ႔ေျပာင္းေနထိုင္လာၾကသည္ဟူေသာ အမွန္တရားကမႈ ဤအမွား ေၾကာင့္ ေမွးမွိန္ေပ်ာက္ကြယ္သြားျခင္းမရိွပါ။
အထက္ပါအေၾကာင္းအရာတို႔သည္ လက္ခံယံုၾကည္ႏိုင္ေလာက္ေသာ ေဆြးေႏြးတင္ျပႏိုင္ခ်မ်ားျဖစ္ ဟန္မရွိ ေသာ္လည္း ၁၈၈၃ ခုႏွစ္ကတည္းကပင္မည္သူကမွ် တံု႔ျပန္ေဆြးေႏြးမႈ မျပဳလုပ္ၾကပါ။

အထပ္ေဖာ္ျပပါ စာတမ္းကို ပံုႏွိပ္ထုပ္ေဝသည့္ ၁၈၃ ခုႏွစ္မွစ၍ ယေန႔ထိတိုင္ ဤစာတမ္းပါအခ်က္ အလက္ တို႔သည္ ျပန္လည္ေဝဖန္ဆန္းေဆြးေႏြးမည့္သူမရွိဘဲ ရပ္တည္ေနႏိုင္ခဲ့ပါသည္ ။ ေနာက္ပိုင္း သုေတသန ျပဳခ်က္မ်ား၊ ေလ့လာစံုစမ္းခ်က္မ်ားမွ ရရွိလာေသာအခ်က္အလက္မ်ားက စာတမ္းပါအခ်က္အလက္အားလံုးကို ျငင္းဆိုပယ္ခ်လိုက္ပါသည္ ။ “ ေမာဂ္ ” သို႔မဟုတ္ “ မဂၢါ ” ဟူေသာေဝါဟာရသည္ ဖယ္ယာေျပာသကဲ့သုိ႔ ေတာင္ပိုင္းဘီဟာနယ္မွလာသည္ဟု ယူဆၾကေသာ မဂၢါလူမ်ိဳးတို႔ႏွင့္တစ္စံုတရာ ဆက္စပ္မႈမရွိပါ ။

ရွီဟာဘူဒင္ လာလစ္ရွ္၏ ေခတ္ၿပိဳင္ပါရွန္မွတ္တမ္း ၊ ဘိုဒလီယန္းလက္ေရးစာမူ ၊ စာမ်က္ႏွာ ၅၈၉ တြင္ အတိအက်  ေဖာ္ျပ ထားသည္မွာ “ ေမာဂ္ ” သည္ “ မူဟာမိလ္အီ-ဆဂ္ ” ဟူေသာ စကား၏အတိုေကာက္ျဖစ္ၿပီး ‘ စက္ဆုတ္ဖြယ္ ေကာင္းေသာေခြး ’ ဟု အဓိပၸါယ္ေဆာင္သည္ဟုဆုိပါသည္ ။ ဘဂၤလား အေရွ႕ပိုင္း တြင္ေန ထုိင္လ်က္ရွိၿပီး ပင္လယ္ဓားျပလုပ္ငန္းႏွင့္ အျခားေသာ ဒုစရုိက္လုပ္ငန္းတုိ႔ျဖင့္ ေခတ္ၿပိဳင္ မိုဟာေမဒင္တို ႔အား အရွက္တကြဲ ျဖစ္ေစခဲ့ေသာ ဂုဏ္သိကၡာညႇိဳးႏြမ္းေစခဲ့ေသာ ရခိုင္လူမ်ိဳးတို႔အေပၚ သိကၡာ ခ်ေခၚေဝၚေသာေဝါဟာ ရျဖစ္ပါသည္။ (မဂိုအိႏၵိယေလ့လာခ်က္ ၊ ဆာကား ၊ စာ ၁၁၈ ) ။

ဤယူဆခ်က္ကိုေထာက္ခံသည့္ အေျခအေနမ်ားစြာရွိသျဖင့္ အထက္ပါရွင္းလင္းခ်က္၏ မွန္ကန္မႈကို အနည္းငယ္မွ် သံသယျဖစ္စရာမရွိပါ ။ ‘ ေမာဂ္ ’ ဟူေသာ ေဝါဟာရ၏ တည္ရွိမႈကိုအသိအမွတ္ျပဳၾကေသာ္လည္း မည္သည့္ရခိုင္တစ္ဦး၊ မည္သည့္ရာဂ်္ဘန္စီတစ္ဦးကမွ် မိမိကိုယ္ မိမိ ေမာဂ္ဟူ၍ ေျပာလည္းမေျပာ ၊ ေရးလည္းမေရးၾကပါ ။ အေျပာေရာ အေရးပါ ႏွစ္ခုစလံုး၌ ဤေဝါဟာရကို သံုးစြဲ ေနၾကသူမ်ားမွာ မိုဟာေမဒင္တုိ႔သာ ျဖစ္ပါသည္ ။ ဤေဝါဟာရကို ပထမဆံုးသံုးစြဲေသာကာလမွာ ၁၆ ရာစုအဆံုး သို႔မဟုတ္ ၁၇ ရာစုအစပိုင္း ျဖစ္ဖြယ္ရွိပါသည္ ။

ထုိထက္ေစာေသာ မည္သည့္မွတ္တမ္း၌မွ် ဤေဝါဟာရကို ေျခရာခံ၍ မရပါ ။ ေနာက္ဆံုးအေနျဖင့္တင္ျပရလွ်င္ ‘ ေမာဂ္ ’ ဟူေသာေဝါဟာရတည္လာေအာင္ အဓိက လွံဳ႕ေဆာ္ေပးေသာအရာမွာ စစ္တေကာင္းပင္လယ္ဓားျပ၏ အေရွ႕ ဘဂၤလား ျမစ္ဝကြၽန္းေပၚေဒသတစ္ခြင္ လႈပ္ရွားမႈမ်ားျဖစ္ပါလိမ့္မည္ ။ ထုိေခတ္ မိုဟာေမဒင္ စာေရးဆရာမ်ားသည္ ပင္လယ္ဓားျပတို႔က်ဴးလြန္ေသာ ဒုစရုိက္လုပ္ငန္းမ်ားကို ဖတ္ခ်င္စဖြယ္လည္းျဖစ္ ၊ ယံုၾကည္အားထား၍လည္းရႏိုင္ေလာက္ေအာင္ စာေပျဖင့္ မွတ္တမ္းတင္ ထားခဲ့ၾကပါသည္ ။

ဤပင္လယ္ဓားျပတုိ႔ ( ေပၚတူဂီႏွင့္ ရခိုင္လူမ်ိဳးမ်ား) ၏ ဖ်က္ဆီးမႈမ်ား မည္မွ် အကြက္စိပ္သလဲဆုိလွ်င္ စစ္တေကာင္း မွသည္ ဒကၠာအထိ ျမစ္ကမ္းဝဲယာရွိ အိမ္တစ္အိမ္မွမလြတ္ဟုဆုိပါသည္။ ပင္လယ္ဓားျပတုိ႔သည္ ဟိႏၵဴႏွင့္မူဆလင္တုိ႔အား ဇာတ္နိမ့္ဇာတ္ျမင့္မေရြး ၊ ေယာက်္ားမိန္းမမေရွာင္ သိမ္းက်ဴံး လ်က္ လက္ဝါး ကိုေဖာက္၍ ႀကိမ္ႏွင့္တဲြသီကာ ဖမ္းဆီးယူသြားၾကပါသည္ ။ ေပၚတူဂီတို႔လက္ေအာက္သို႔ ေရာက္ရွိသြားသူမ်ားမွာ ေစ်းတင္အေရာင္းခ့ၾကရပါသည္ ။ ရခိုင္တုိ႔ကမူ ဖမ္းမိသူတို႔အား ရခိုင္ျပည္ လယ္ယာ လုပ္ငန္း၌ ခိုင္းေစရန္ ေခၚယူသြားၾကပါသည္ ။

နာမည္ႀကီးပင္လယ္ဓားျပ ဒီလားလ္ခန္၏ စြန္႔စားခန္းတို႔ကို ဆင္းဒဝစ္ကြၽန္းတြင္ ယေန႔အထိ အမွတ္တရ ရွိေနၾကဆဲ ။ သူ႔အေၾကာင္းကို ပံုျပင္သဖြယ္ ေျပာဆုိေနၾကဆဲ ျဖစ္ပါသည္ ။ ဒီလားလ္ခန္သည္ ပင္လယ္ဓားျပ လုပ္ငန္းတြင္ သူမတူေအာင္ ကြၽမ္းက်င္လိမ္မာသူျဖစ္ပါသည္ ။ ေတာပုန္းႀကီး ေရာ္လင္ဟုသ္ကဲ့သုိ႔ပင္ သူသည္ ဆင္းရဲသားမ်ားအား အကူအညီေပးပါသည္ ။ အကာအကြယ္ ေပးသည္ ။ လူခ်မ္းသာကိုသာ တုိက္ခိုက္လုယက္ သူျဖစ္ပါသည္ ။

( ဘဂၤလားေရာက္ ေပၚတူဂီသမုိင္း ။ ကမ္ေပါ့စ္ ၊ စာ – ၁၅၇ ။ ေဂ်- အီး-ဝက္ဘ္စတာ၏ ႏိုဝါခါလီေဂဇက္တီးယား ၊ စာ ၁၉ ႏွင့္ ၂၀ လည္းရႈ ) ။ ( စတီးဝပ္ ၏ ဘဂၤလားသမိုင္း ၊ စာ – ၃၆၂ လည္းရႈ ) ။ အကၠဘာ ဘုရင္ လက္ထက္မွစ၍ ဘဂၤလားပင္လယ္ဓားျပ လုပ္ငန္း သည္ ရိုးရိုးရွိစဥ္လုပ္ငန္းတစ္ရပ္ျဖစ္ခဲ့ပါသည္ ။ ေအဒီ ၁၆၆၆ ခုႏွစ္ ၊ ဇႏၷဝါရီလ ၊ ရွားအီစတာခန္ လက္ထက္က်မွ ပင္လယ္ဓားျပလုပ္ငန္း နိဂံုးခ်ဳပ္သြားျခင္းျဖစ္ပါသည္ ။

သို႔ျဖစ္ရာ အေရွ႕ဘဂၤလားသားမ်ားအေနျဖင့္ မိမိတို႔၏ အိုးအိမ္စည္းစိမ္ဥစၥာတို႔ကုိ ဖ်က္ဆီးလုယက္ခဲ့ၾကေသာ ရခိုင္သား တို႔အား မုန္းတီးျခင္းမွာ ေလ်ာ္ကန္ သင့္ျမတ္ သည္ဟု မွတ္ယူႏုိင္ပါသည္ ။ ရခိုင္သားတို႔အား ‘ ေမာဂ္ ’ ဟုေခၚေဝၚၾကျခင္းမွာလည္း သူတို႔၏ အခဲမေက်ႏုိင္ ေသာ ရန္သူမ်ားအေပၚထားရွိသည့္ ျပင္းျပေသာ အမုန္း တရားမ်ားကို ေဖာ္ျပခ်က္သက္သက္သာျဖစ္ပါသည္ ။

စံေရႊဘု
ရခုိင္ျပည္ဆုိင္ရာ ဂုဏ္ထူးေဆာင္ေရွးေဟာင္းသုေတသနအရာရွိ
( Report of Honorary Archaeological Officer , Arakan .

( For the Year Ending 31 st March , 1992)

Note: မ်တ္ခ်က္။    ။ ရခိုင္ျပည္အုပ္ခ်င္ေရးမွူး Robinson  ႏွင့္ Mr Patonတို့၏ အစီရင္ခံစာမ်ားတြင္ ရခိုင္ ကိုေမာဂ္ ဟု သုံးစြဲထားျပီး ကုလါး ကို အာရကန္မြတ္စလင္လို့လို့သုံးစြဲခဲ႔ရတဲ႔အေျကာင္းကုိ ရွင္းလင္း တင္ၿပ ထားၿခင္း မရွိေပ။

 

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: