Leave a comment

ICOE ၏ ရခိုင္အစီရင္ခံစာ အက်ဥ္းခ်ဳပ္ပါ အဓိကအခ်က္ မ်ား

by ARAKAN TIME on February 18, 2020 in Articles, Myanmar News

ဧရာဝတီ

By ေက်ာ္ၿဖိဳးသာ
17 February 2020

ျမန္မာ-ဘဂၤလားေဒ့ရွ္နယ္ျခားစည္းရိုးအနီး နယ္ျခားေစာင့္ရဲမ်ား ကင္းလွည့္ေနစဥ္ / ဧရာဝတီ

ရခိုင္ျပည္နယ္ရွိ လူ႔အခြင့္အေရးခ်ိဳးေဖာက္မႈမ်ားႏွင့္ပတ္သက္ေသာ အစီရင္ခံစာကို ဇန္နဝါရီလ ၂၀ ရက္ေန႔ တြင္ သမၼတဦးဝင္းျမင့္ႏွင့္ နိုင္ငံေတာ္ အတိုင္ပင္ခံ ပုဂၢိဳလ္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္တို႔ ထံသို႔ တင္ျပခဲ့ေသာ္ လည္း ျမန္မာအစိုးရ၏ လြတ္လပ္ေသာ စုံစမ္းေရးေကာ္မရွင္ (ICOE) သည္ အစီရင္ခံစာ အျပည္အစုံကို ယခုအခ်ိန္အထိ အမ်ားျပည္သူ သိရွိေစရန္ ထုတ္ျပန္ျခင္း မရွိေသးပါ။

အစီရင္ခံစာတြင္ ရခိုင္ေျမာက္ပိုင္းေန မြတ္ဆလင္မ်ားအေပၚ လူ႔အခြင့္အေရး ခ်ိဳးေဖာက္မႈမ်ားႏွင့္ သက္ဆိုင္ ေသာကိစၥမ်ားႏွင့္ ၂၀၁၇ ခုႏွစ္ ၾသဂုတ္လက ရခိုင္ရိုဟင္ဂ်ာကယ္တင္ေရး တပ္မေတာ္ (ARSA) ၏ အျခား ေနာက္ဆက္တြဲ အၾကမ္းဖက္ တိုက္ခိုက္မႈမ်ားႏွင့္ ပတ္သက္သည္တို႔ကို ေဖာ္ျပထားသည္။

သို႔ေသာ္လည္း သမၼတ႐ုံးမွ ျမန္မာဘာသာျဖင့္ ထုတ္ျပန္ေသာ ထို ICOE အစီရင္ခံစာ အက်ဥ္းခ်ဳပ္က ယေန႔  အခ်ိန္တြင္ ျမန္မာနိုင္ငံရင္ဆိုင္ေနရေသာ အျငင္းပြားစရာ အျဖစ္ဆုံး ကိစၥ၏ ရႈပ္ေထြးနက္နဲမႈကို အရိပ္ အ ႁမြက္ ဖာ္ျပေနသည္။ ရခိုင္အေရးအတြက္ တာဝန္ခံမႈရွိေစေရး ရွာေဖြရန္ႏွင့္ ရခိုင္ျပည္နယ္တြင္ ၿငိမ္းခ်မ္းေရ ႏွင့္ တည္ၿငိမ္မႈရရွိေရး ေဆာင္ရြက္ရန္ ရွိသည္မ်ားအား အႀကံျပဳရန္ ေကာ္မရွင္ကို ဖြဲ႕စည္းခဲ့ျခင္း ျဖစ္ေၾကာင္း အစိုးရကေျပာသည္။

ICOE ဥကၠ႒ Rosario Manalo က အစီရင္ခံစာကို သမၼတဦးဝင္းျမင့္ထံ ေပးအပ္ခဲ့စဥ္/ဧရာဝတီ

ေျမျပင္မွ သတင္းအခ်က္အလက္မ်ား ရယူျခင္း၊ အၾကမ္းဖက္မႈတြင္ ထိခိုက္နစ္နာခဲ့ရေသာ အသိုင္း အဝိုင္း မ်ား၊ မ်က္ျမင္သက္ေသမ်ားႏွင့္ အာဏာပိုင္မ်ားထံမွ ထြက္ဆိုခ်က္မ်ားကို စုေဆာင္းေရးက အလြန္အေရး ႀကီးသည္ဟု ယူဆေၾကာင္း ICOE က ေျပာသည္။ ICOE ၏ သက္ေသခံ အေထာက္အထားမ်ား စုေဆာင္း ေရးႏွင့္ စိစစ္ အတည္ျပဳေရး အဖြဲ႕(ECVTs) ကို ရခိုင္ျပည္နယ္၊ ရန္ကုန္ႏွင့္ ေနျပည္ေတာ္သို႔ ေစလႊတ္ခဲ့ သည္။ ICOE က မြတ္ဆလင္မ်ား၊ ရခိုင္တိုင္းရင္းသားမ်ား၊ ဒိုင္းနက္တိုင္းရင္းသားမ်ားႏွင့္ ၿမိဳ တိုင္းရင္း သား မ်ား အပါအဝင္ ရခိုင္ျပည္နယ္ေျမာက္ပိုင္းမွ တပ္မေတာ္ႏွင့္ ရဲတပ္ဖြဲ႕ဝင္မ်ား ပါဝင္သည့္ မ်က္ျမင္သက္ေသ ၁၅၀၀ ခန္႔ကို ေတြ႕ဆုံေမးျမန္းခဲ့သည္။

နိုင္ငံတကာ၏ စြပ္စြဲခ်က္မ်ားႏွင့္ ဆန္႔က်င္ကြဲလြဲစြာျဖင့္ ICOE အစီရင္ခံစာတြင္ အစိုးရလုံျခဳံေရးတပ္ဖြဲ႕မ်ား၏ ရခိုင္ျပည္နယ္ ေျမာက္ပိုင္းမွ ARSA ကို တိုက္ခိုက္သည့္ နယ္ေျမရွင္းလင္းေရး လုပ္ငန္းစဥ္မ်ားအတြင္း “လူ မ်ိဳး တုံးသတ္ျဖတ္ရန္ ရည္ရြယ္ခ်က္” မရွိေၾကာင္း ျငင္းဆန္ခဲ့သည္။ သို႔ေသာ္လည္း ၂၀၁၇ ခုႏွစ္ ၾသဂုတ္လ ၂၅ ရက္မွ စက္တင္ဘာ လ ၅ ရက္ ၾကားတြင္ စစ္ရာဇဝတ္မႈမ်ား အပါအဝင္ ႀကီးမားေသာ လူ႔အခြင့္အေ ရးခ်ိဳးေဖာက္မႈမ်ား ျဖစ္ပြားခဲ့သည္ဟု ေကာက္ခ်က္ခ်ခဲ့သည္။ ၎တို႔ကို လုံျခဳံေရးတပ္ဖြဲ႕မ်ား၊ အရပ္သား လူရမ္းကားမ်ား၊ လူစုလူအုပ္မ်ားႏွင့္ ARSA တိုက္ခိုက္ေရးသမားမ်ားက က်ဴးလြန္ခဲ့ေၾကာင္း ICOE က ေတြ႕ရွိခဲ့သည္။

ICOE ဥကၠ႒ Rosario Manalo က အစီရင္ခံစာကို နိုင္ငံေတာ္အတိုင္ပင္ခံ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ထံ ေပးအပ္ခဲ့စဥ္/ဧရာဝတီ

အစီရင္ခံစာတြင္အႀကံျပဳခ်က္ ၂၂ ခုလည္း ပါ ဝင္သည္။ အထင္ရွားဆုံးမွာ အထက္တြင္ေဖာ္ျပခဲ့သည့္ ရာဇ ဝတ္မႈမ်ားတြင္ ပါဝင္သူ မ်ားအား ေနာက္ထပ္စုံစမ္းစစ္ေဆးမႈမ်ား ျပဳလုပ္ရန္ႏွင့္ တရားစြဲဆိုရန္ ျမန္မာ အစိုး ရႏွင့္ တပ္မေတာ္တို႔ကို ICOE က တိုက္တြန္း ထားသည္။

ယခု အစီရင္ခံစာအက်ဥ္းခ်ဳပ္တြင္ အမ်ားစုမွာ ယခင္က ထုတ္ျပန္ခဲ့ဖူးျခင္း မရွိေသးေသာ အခ်က္မ်ား ပါဝင္ သည္။

ARSA ၏ အင္အားသာလြန္မႈ

ၾသဂုတ္လ ၂၅ ရက္နံနက္တြင္ ARSA က ရခိုင္ျပည္နယ္ေျမာက္ပိုင္းရွိ ရဲကင္းစခန္း ၃၀ ႏွင့္ တပ္မေတာ္ တပ္ ရင္းတခုကို တိုက္ခိုက္ခဲ့ သည္။

ထိုေန႔တိုက္ခိုက္မႈတြင္ ပါဝင္သည့္ ARSA အဖြဲ႕ဝင္အေရအတြက္ ခန္႔မွန္းေၿခ ၉၀၀၀ ေက်ာ္ သည္။

ၾသဂုတ္လ ၂၅ ရက္ေနာက္ပိုင္း တိုက္ခိုက္မႈမ်ားတြင္ ပါဝင္ပတ္သက္သူ (ARSA ႏွင့္ ေဒသခံ မြတ္ဆလင္) အေရအတြက္ ခန္႔မွန္းေၿခ ၁၄၀၀၀ ေက်ာ္သည္။

ထိုအေရအတြက္သည္ ရခိုင္ျပည္နယ္ေျမာက္ပိုင္းရွိ အစိုးရလုံျခဳံေရးတပ္ဖြဲ႕ဝင္ အင္အား စုစုေပါင္းထက္ မ်ားစြာေက်ာ္လြန္ေနသည္။

ေရွ႕တန္းစစ္မ်က္ႏွာရွိ လုံျခဳံေရးတပ္ဖြဲ႕အေရအတြက္ ၃၀၀၀ ႏွင့္ ၃၅၀၀ ၾကားရွိသည္။

ေထာက္ပံ့ေရးတပ္ဖြဲ႕ အင္အားအေရအတြက္ ၁၀၀၀ ႏွင့္ ၁၅၀၀ ၾကားရွိသည္။

၂၀၁၇ စက္တင္ဘာလအတြင္း ေမာင္ေတာၿမိဳ႕နယ္ေတာင္ပိုင္း၌ ရဲတပ္ဖြဲ႕က ကင္းလွည့္စဥ္/ဧရာဝတီ

ICOE ၏အစီရင္ခံစာတြင္ လုံျခဳံေရးတပ္ဖြဲ႕မ်ားသည္ ARSA ဘက္မွ မ်ားျပားလွေသာ အေရအတြက္ေၾကာင့္ ထိတ္လန္႔တုန္လႈပ္ခဲ့ၾကေၾကာင္းႏွင့္ တပ္မေတာ္က ထိုကဲ့သို႔ေသာ တိုက္ခိုက္မႈကို မေမၽွာ္လင့္ခဲ့ေၾကာင္း ေျပာၾကားခဲ့သည္။

“လုံျခဳံေရးတပ္ဖြဲ႕မ်ားအေနျဖင့္ ထိုမၽွအင္အားႀကီးမားသည့္ ARSA တိုက္ခိုက္ေရး သမားမ်ားႏွင့္ အရပ္သား လက္နက္ကိုင္မ်ားအား မည္သို႔ တုန္႔ျပန္ရမွန္း မသိခဲ့ၾက” ဟု အစီရင္ခံစာက ဆိုသည္။

ထိခိုက္ပ်က္စီးမႈ

အဓိက ကုန္သြယ္ေရးလမ္းေၾကာင္းမ်ားေပၚရွိ တံတား ၈ စင္း ဖ်က္ဆီးခံခဲ့ရသည္။ ေနာက္ထပ္ရဲစခန္း ၂၆ ခုကို ေနာက္ရက္မ်ားတြင္ တိုက္ခိုက္ခဲ့သည္။

အထိအခိုက္၊ အေသအေပ်ာက္ႏွင့္ အပ်က္အစီးမ်ား
အစိုးရ၏ အခ်က္အလက္မ်ားအရ ပဋိပကၡကာလအတြင္း ARSA တိုက္ခိုက္ေရးသမား ၃၇၆ ဦး ႏွင့္ တပ္မေ တာ္သား ၂ ဦး၊ ရဲတပ္ဖြဲ႕ဝင္ ၁၁ ဦး၊ အစိုးရ ဝန္ထမ္း ၂ ဦး ႏွင့္ ေဒသခံ အရပ္သား ၁၃၃ ဦး တို႔ ေသဆုံးခဲ့ၿပီး ေဒသခံ ၁၈၁ ဦး ေပ်ာက္ဆုံးခဲ့သည္ဟု ICOE ၏အစီရင္ခံစာက ေျပာသည္။

ေနအိမ္ပ်က္စီးမႈ ၄၀၀၀၀ ေက်ာ္ ရွိသည္။

အိုးအိမ္မဲ့ျပည္သူလူထု ၄၁၀,၀၀၀ ေက်ာ္ (အမ်ားစုမွာ မြတ္ဆလင္မ်ားျဖစ္သည္) ဘဂၤလားေဒ့ရွ္သို႔ ထြက္ ေၿပးတိမ္းေရွာင္ခဲ့ၾကသည္။

ထိခိုက္ေသဆုံးမႈႏွင့္ ထိခိုက္ပ်က္စီးမႈ ဆိုင္ရာ ကိန္းဂဏန္းမ်ားက အရင္းအျမစ္ေပၚ မူတည္၍ အႀကီးအ က်ယ္  ကြဲျပားမႈရွိသည္ ဟု ICOE က မွတ္ခ်က္ျပဳသည္။

နယ္ေျမရွင္းလင္းေရးအတြင္း လူ ၁၀၀၀ နီးပါးေသဆုံးခဲ့

၂၀၁၇ စက္တင္ဘာ ၂ ရက္ အင္းဒင္ေက်းရြာအနီး သတ္ျဖတ္ခံရေသာ မြတ္ဆလင္ရြာသားမ်ား/Reuters

မ်က္ျမင္သက္ေသမ်ား၏ ထြက္ဆိုခ်က္မ်ားအရ နယ္ေျမရွင္းလင္းေရး လုပ္ငန္းစဥ္အတြင္း လုံျခဳံေရး တပ္ဖြဲ႕ မ်ား က ရခိုင္ ျပည္နယ္ ေျမာက္ပိုင္းရွိ ၿမိဳ႕နယ္ ၃ ခုမွ ေက်းရြာ ၄ ရြာတြင္ အစုအျပဳံလိုက္ သတ္ျဖတ္မႈမ်ား က်ဴးလြန္ခဲ့ေၾကာင္း ICOE က ေတြ႕ရွိရသည္။

အစုအျပဳံလိုက္ သတ္ျဖတ္ခံရသည့္ ေနရာမ်ား
ေမာင္ေတာၿမိဳ႕နယ္ မင္းႀကီးေက်းရြာ၊ ရေသ့ေတာင္ၿမိဳ႕နယ္ ခၽြတ္ျပင္ေက်းရြာႏွင့္ ဘူးသီးေတာင္ၿမိဳ႕နယ္ ဂူတာျပင္ေက်းရြာ တို႔ ျဖစ္သည္။

ေသဆုံးသူ အေရအတြက္

၁။ မင္းႀကီးေက်းရြာတြင္ အရပ္သား ၅၀၀ မွ ၆၀၀ ၾကား။ (ေသဆုံးသူ အေရအတြက္ အမ်ားဆုံး ျဖစ္ဖြယ္ရာ ရွိပါသည္။)

၂။ ခၽြတ္ျပင္ ေက်းရြာတြင္ (ARSA တိုက္ခိုက္ေရးသမားမ်ားႏွင့္ အရပ္သားမ်ားအပါအဝင္) ၁၀၀ နီးပါး။

၃။ ေမာင္ႏု ေက်းရြာတြင္ ၁၀၀ ႏွင့္ ၂၀၀ ၾကား (အရပ္သားအမ်ားစု) ၾကား။

၄။ ဂူတာျပင္ ေက်းရြာတြင္ ၁၉ ဦးတို႔ ျဖစ္သည္။

အျခားေဒသမ်ားတြင္ လုံျခဳံေရးတပ္ဖြဲ႕မ်ား ႏွင့္ ARSA အၾကား လက္နက္ကိုင္ တိုက္ပြဲမ်ား ျဖစ္ပြားစဥ္ အ တြင္း သတ္ျဖတ္မႈမ်ားႏွင့္ ပတ္သက္၍ ေဒသခံမ်ား၏ ေျပာဆိုမႈမ်ားရွိေနေသာ္လည္း အဆိုပါ ေနရာမ်ားတြင္ အရပ္သားမ်ားေသဆုံးမႈႏွင့္ အစုလိုက္အျပဳံလိုက္သတ္ျဖတ္မႈမ်ားကို အတည္မျပဳနိုင္ခဲ့ေၾကာင္း အစီရင္ ခံ စာက မွတ္ခ်က္ေပးသည္။

အုပ္စုဖြဲ႕၍ အတင္းအဓမၼ ျပဳက်င့္မႈ မရွိ

နိုင္ငံတကာသတင္းမီဒီယာမ်ားႏွင့္ ကုလသမဂၢ၏ထုတ္ျပန္ခ်က္မ်ား အားလုံးတြင္ ေဖာ္ျပခဲ့ေသာ အမ်ိဳး သမီး မ်ားကို လုံျခဳံေရးတပ္ဖြဲ႕ဝင္မ်ားက အုပ္စုဖြဲ႕၍ အဓမၼျပဳက်င့္ခဲ့သည္ ဆိုျခင္းႏွင့္ ပတ္သက္၍ ICOE က အဆို ပါ ေျပာဆိုခ်က္ကို ေထာက္ခံသည့္ ယုံၾကည္စိတ္ခ်ရေသာ သက္ေသအေထာက္အထားမ်ား မေတြ႕ရွိခဲ့ပါ။

“ယင္းေျပာဆိုမႈမ်ားမွာ ၎တို႔၏ မ်က္ျမင္ကိုယ္ေတြ႕ ျဖစ္ရပ္မ်ား အေပၚ အေျခခံသည့္ ေျပာဆိုမႈမ်ား မ ဟုတ္ဘဲ အျခားသူမ်ားထံမွ ျပန္လည္ၾကားသိရသည့္ တဆင့္စကားမ်ားအေပၚတြင္ အေျခခံ၍ ေျပာဆိုသည့္ ေျပာဆိုခ်က္မ်ားသာ ျဖစ္ခဲ့ပါသည္”ဟု ေကာ္မရွင္က ေျပာသည္။

သို႔ေသာ္လည္း အမ်ိဳးသမီးအခ်ိဳ႕သည္ လုံျခဳံေရးတပ္ဖြဲ႕မ်ား၏ ကိုယ္ခႏၶာကို ထိေတြ႕ ကိုင္တြယ္၍ စစ္ေဆး ရွာေဖြျခင္း ခံယူခဲ့ရသည္ ဆိုေသာ စြပ္စြဲခ်က္မ်ားႏွင့္ ပတ္သက္၍ အစီရင္ခံစာက “ထိုသို႔ ျပဳမူခဲ့သည့္ အျပဳ အမူသည္ လိင္ပိုင္းဆိုင္ရာ အၾကမ္းဖက္မႈ ေျမာက္ေကာင္း ေျမာက္နိုင္ပါသည္” ဟု ဆိုသည္။

အိုးအိမ္မ်ားအား ဖ်က္ဆီးမႈ 

၂၀၁၇ စက္တင္ဘာလအတြင္း ေမာင္ေတာေတာင္ပိုင္း ရြာတရြာတြင္ မီးေလာင္ေနစဥ္/ဧရာဝတီ

ေနအိမ္မ်ား မီးရွို႔မႈကို ICOE က အစီရင္ခံစာအတြက္ ေလ့လာခဲ့ေသာေဒသ ၁၃ ခုလုံးတြင္ ေလ့လာေတြ႕ ရွိခဲ့ရသည္ဟု ဆိုသည္။ အဆိုးရြားဆုံး အျဖစ္အပ်က္ကို မင္းႀကီးေက်းရြာတြင္ ေတြ႕ရွိရၿပီး ေက်းရြာတြင္ မည္သည့္ အေဆာက္အဦးမၽွ မက်န္ေတာ့ေၾကာင္း သိရသည္။

အျခားေဘးဒဏ္သင့္ေဒသမ်ား
၁။ ခၽြတ္ျပင္ေက်းရြာတြင္ မြတ္ဆလင္ေနအိမ္ အမ်ားစုကို မီးရွို႔ခံခဲ့ရသည္။

၂။ ဂူတာျပင္ေက်းရြာတြင္ အိမ္ေၿခ ၃၀၀ နီးပါး မီးေလာင္ပ်က္စီးသြားခဲ့သည္။

၃။ ေမာ္တူလာႏွင့္ အင္းဒင္ေက်းရြာမ်ားရွိ အိမ္အေရအတြက္ စုစုေပါင္း၏ တဝက္ခန္႔ မီးေလာင္ခဲ့သည္။

မည္သူတို႔က က်ဴးလြန္ခဲ့သနည္း

၂၀၁၇ စက္တင္ဘာလအတြင္း ေမာင္ေတာေတာင္ပိုင္း ရြာတရြာတြင္ မီးေလာင္ေနစဥ္/ဧရာဝတီ

မ်က္ျမင္သက္ေသမ်ား၏ အဆိုအရ မီးရွို႔မႈအမ်ားစုကို
၁။ လုံျခဳံေရးတပ္ဖြဲ႕မ်ားႏွင့္ ေဒသခံ တိုင္းရင္းသားမ်ား (ရပ္ရြာအတြင္းရွိ ဥပေဒမဲ့ လူရမ္းကားမ်ား)

၂။ ARSA အဖြဲ႕ဝင္မ်ားက က်ဴးလြန္ခဲ့ၾကသည္။

မြတ္ဆလင္ပိုင္ အိုးအိမ္မ်ားကို ေဒသခံတိုင္းရင္းသားမ်ားက ဖ်က္ဆီးသည့္ ျဖစ္စဥ္တြင္ လုံျခဳံေရးတပ္ဖြဲ႕မ်ားဘက္မွ ထိထိေရာက္ေရာက္ ကာကြယ္တားဆီးေရးအတြက္ အေရးယူေဆာင္ရြက္ရန္ ပ်က္ကြက္ခဲ့ေၾကာင္း ေကာ္မရွင္က ေတြ႕ရွိခဲ့သည္။

ပစၥည္းခိုးယူမႈ

၂၀၁၇ စက္တင္ဘာလအတြင္း ေမာင္ေတာေတာင္ပိုင္း လူသူကင္းမဲ့ေနေသာ ရြာမွ လုယက္လာသူတဦး /ဧရာဝတီ

မ်က္ျမင္သက္ေသမ်ားစြာ၏အဆိုအရ ပစၥည္းခိုးယူသူ အမ်ားစုမွာ မြတ္ဆလင္မဟုတ္သူ ေဒသခံမ်ား ျဖစ္ၿပီး လုံျခဳံေရးတပ္ဖြဲ႕ဝင္ အခ်ိဳ႕ကလည္း ျပဳလုပ္ခဲ့ေၾကာင္း သိရသည္။

ညႇဥ္းပန္းႏွိပ္စက္မႈ

စစ္သားမ်ားက မြတ္ဆလင္မ်ားအား သူတို႔၏အမိန္႔မ်ားကိုလိုက္နာေစရန္ ဖိအားေပးသည့္ အေနျဖင့္ ရိုက္ ႏွက္ေနသည္ကို ျမင္ေတြ႕ခဲ့ရေၾကာင္း မ်က္ျမင္သက္ေသမ်ားက ျပန္လည္ေျပာဆိုခဲ့သည္။

အတင္းအဓမၼ ေနရပ္စြန္႔ခြာေစမႈ

လုံျခဳံေရးတပ္ဖြဲ႕မ်ားက မြတ္ဆလင္မ်ားကို ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ နိုင္ငံသို႔ ထြက္ေျပးရန္ ဖိအားေပးသည္ဟု ဆိုေသာ အခ်က္မွာ ခိုင္လုံသည့္ အေထာက္အထား နည္းပါးသည္ဟု ICOE အစီရင္ခံစာ က ဆိုသည္။

ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ဘက္သို႔ ထြက္ေျပးလာေသာ မြတ္ဆလင္မိသားစုတစု/Reuters

သူတို႔ ဘာေၾကာင့္စြန္႔ခြာရသနည္း

၁။ လုံျခဳံေရးတပ္ဖြဲ႕မ်ားႏွင့္ ARSA ၾကား လက္နက္ကိုင္တိုက္ပြဲမ်ားျဖစ္ပြားျခင္း အျပင္ ARSA ၏ကနဦး တိုက္ခိုက္မႈမ်ား ေနာက္ပိုင္း ျပည္တြင္းပဋိပကၡမ်ားကို စိုးရိမ္ထိတ္လန္႔ျခင္း။

၂။ အစုလိုက္အျပဳံလိုက္သတ္ျဖတ္ျခင္းႏွင့္ အိုးအိမ္စည္းစိမ္မ်ားအား ဖ်က္ဆီးခံရျခင္း အပါအဝင္ အၾကမ္း ဖက္မႈမ်ားေၾကာင့္ အိုးမဲ့အိမ္မဲ့ျဖစ္ျခင္းႏွင့္ အသက္ေမြး ဝမ္းေက်ာင္းမႈ အခက္အခဲမ်ားျဖစ္ေပၚေစၿပီး ဘဂၤ လားေဒ့ရွ္သို႔ ထြက္ေျပးရန္ ဆုံးျဖတ္ခဲ့ၾကျခင္း။

၃။ ARSA အဖြဲ႕ဝင္မ်ားက ရြာသားမ်ား ထြက္ခြာသြားရန္ လႈံ႔ေဆာ္သည့္ အေနျဖင့္ အိမ္မ်ားကို မီးရွို႔ခဲ့ျခင္း။ နိုင္ငံတကာအကူအညီမ်ားႏွင့္ တတိယနိုင္ငံတခုတြင္ အေျခခ်ေနထိုင္ခြင့္မ်ား ရရွိေရး ဘဂၤလားေဒ့ရွ္နိုင္ငံသို႔ ထြက္ေျပးတိမ္းေရွာင္ျခင္း မျပဳမီ ပိုင္ဆိုင္မႈမ်ားကို မီးရွို႔ရန္ တြန္းအားေပးခဲ့ျခင္း။

၄။ ARSA က ၿမိဳႏွင့္ ဒိုင္းနက္ အပါအဝင္ အျခား လူနည္းစု ဌာေနတိုင္းရင္းသားမ်ား ေနထိုင္ရာအိမ္မ်ား ကိုလည္း မီးရွို႔ၿပီး သူတို႔၏ေက်းရြာမ်ားမွ ထြက္ခြာေစခဲ့ျခင္း။

၅။ ARSA က ဟိႏၵဴဘာသာဝင္မ်ားကို အစုလ္ိုက္ အျပဳံလိုက္ သတ္ျဖတ္ခဲ့သလို ဟိႏၵဴ အမ်ိဳးသမီးမ်ားကို အစ ၥလမ္ဘာသာသို႔ ကူးေျပာင္းရန္ ဖိအားေပးၿပီးေနာက္ ARSA အဖြဲ႕ဝင္မ်ားႏွင့္ အတင္းအဓမၼ လက္ထပ္ ထိမ္း ၿမားေပးရန္ ဘဂၤလားေဒ့ရွ္နိုင္ငံသို႔ ေခၚေဆာင္ခံရျခင္းမ်ားဟု မ်က္ျမင္ သက္ေသမ်ားက ေျပာသည္။

သတ္ျဖတ္ခံခဲ့ရေသာ ဟိႏၵဴအေလာင္းမ်ားႏွင့္ မိသားစုဝင္တဦး/Reuters

လူမ်ိဳးတုံးသတ္ျဖတ္ရန္ ရည္ရြယ္ခ်က္မရွိ

အစီရင္ခံစာတြင္ေဖာ္ျပထားသည္မွာ
“လုံျခဳံေရးတပ္ဖြဲ႕မ်ား အေနျဖင့္ သတ္ျဖတ္မႈႏွင့္ ေနရပ္မွ ထြက္ခြာသြားေစမႈ စသည့္ ရာဇဝတ္မ်ားကို က်ဴး လြန္ခဲ့သည့္တိုင္ ရခိုင္ျပည္နယ္ေျမာက္ပိုင္းရွိ မြတ္စလင္ သို႔မဟုတ္ အျခား လူ႔အဖြဲ႕အစည္း တခုခုအား ပ်က္ သုဥ္းသြားေစရန္ ရည္ရြယ္ခ်က္ျဖင့္ ေဆာင္ရြက္ခဲ့ျခင္းျဖစ္သည္ ဆိုေသာ အေထာက္အထားမ်ိဳး မေတြ႕ ရွိ ခဲ့ရေပ။”

“နိုင္ငံသား အုပ္စုတစု လူမ်ိဳးစုတစု သို႔မဟုတ္ ဘာသာေရးအုပ္စု တခုအား အလုံးစုံ ေသာ္လည္းေကာင္း တစိတ္တပိုင္း ေသာ္လည္းေကာင္း ပ်က္စီးေစလိုေသာ ရည္ရြယ္ခ်က္ျဖင့္ ရာဇဝတ္မႈမ်ားကို က်ဴးလြန္ခဲ့သည္ ဟူ၍ အခိုင္အမာ ေျပာဆိုရန္ သို႔မဟုတ္ ေကာက္ခ်က္ခ်ရန္ လုံေလာက္ေသာ အေထာက္အထား မေတြ႕ရ ပါ။”

” ECVT အဖြဲ႕မ်ား၏ ေတြ႕ ရွိခ်က္မ်ားတြင္လည္း ေဖာ္ျပပါ ရာဇဝတ္မႈမ်ားအား လူမ်ိဳးတုံးသတ္ျဖတ္လိုသည့္ ရည္ရြယ္ခ်က္ျဖင့္ က်ဴးလြန္ခဲ့သည္ဟူေသာ က်ိဳးေၾကာင္းဆီေလ်ာ္စြာ ေကာက္ခ်က္ခ်နိုင္သည့္ မည္သည့္ ကြင္းဆက္မၽွ မေတြ႕ရွိရပါ။”

“ရခိုင္ျပည္နယ္ေျမာက္ပိုင္းႏွင့္ အျခားေနရာ ေဒသမ်ားမွ စုေဆာင္းရရွိထားသည့္ သတင္းအခ်က္ အလက္ မ်ားအေပၚ အေျခခံ၍ ၂၀၁၇ ခုႏွစ္၊ ၾသဂုတ္လ ၂၅ ရက္ေန႔ ႏွင့္ စက္တင္ဘာ ၅ ရက္ ေန႔ အတြင္း ရခိုင္ျပည္ နယ္ ေျမာက္ပိုင္းတြင္ ေဆာင္ရြက္ခဲ့သည့္ လုံျခဳံေရးလုပ္ငန္းစဥ္မ်ား (နယ္ေျမရွင္းလင္းေရး လုပ္ငန္းစဥ္မ်ား) အတြင္း ရာဇဝတ္မႈမ်ား၊ ဆိုးရြားသည့္ လူ႔အခြင့္အေရး ခ်ိဳးေဖာက္မႈမ်ားႏွင့္ ျပည္တြင္းတည္ဆဲဥပေဒမ်ားအား ခ်ိဳးေဖာက္မႈမ်ား ရွိခဲ့ေၾကာင္း ေကာက္ခ်က္ ခ်လိုပါသည္။”

“အဖြဲ႕ေပါင္းစုံသည္ ဆိုးရြားေသာရာဇဝတ္မႈမ်ားႏွင့္ လူ႔အခြင့္အေရး ခ်ိဳးေဖာက္မႈမ်ားကို က်ဴးလြန္ခဲ့ၾကေသာ္ လည္း ယင္းအဖြဲ႕မ်ားတြင္ လုံျခဳံေရးတပ္ဖြဲ႕ဝင္မ်ား ပါဝင္ပတ္သက္မႈ ရွိခဲ့ေၾကာင္းကို ယုံၾကည္ရေလာက္ သည့္  သက္ေသအေထာက္အထားမ်ားအရ ေလ့လာေတြ႕ရွိရပါသည္။”

“ARSA အေနျဖင့္ ေဒသခံ မြတ္ဆလင္ ေက်းရြာသူ/သား အေျမာက္အျမားအား စည္း႐ုံး၍ ရဲကင္းစခန္းမ်ား ကို စတင္ တိုက္ခိုက္လာသည့္အတြက္ လုံျခဳံေရးတပ္ဖြဲ႕ဝင္မ်ားက တုန္႔ျပန္ တိုက္ခိုက္ခဲ့ျခင္း ျဖစ္ပါသည္။ အဆိုပါ ျပည္တြင္း လက္နက္ကိုင္ ပဋိပကၡအတြင္း၌ လုံျခဳံေရးတပ္ဖြဲ႕ဝင္မ်ားသည္ လုံျခဳံေရးလုပ္ငန္းစဥ္မ်ား ေဆာင္ရြက္ရာတြင္ အင္အားအလြန္အကၽြံ အသုံးျပဳ၍ တုန္႔ျပန္ တိုက္ခိုက္ျခင္းမ်ား ေပၚေပါက္ခဲ့ပါသည္။ ထို႔ အျပင္ အဆိုပါကာလအတြင္း လုံျခဳံေရး တပ္ဖြဲ႕ဝင္တခ်ိဳ႕သည္ အျပစ္မဲ့ ေက်းရြာသူ/သားမ်ားအား သတ ၿဖတ္ျခင္းႏွင့္ ၎တို႔၏အိုးအိမ္မ်ားအား မီးရွို႔ ဖ်က္ဆီးျခင္းမ်ားကို က်ဴးလြန္ခဲ့ၾကပါသည္။”

(Kyaw Phyo Tha ၏ Highlights From the Summary of Myanmar Report on Human Rights Violations in Rakhine ကို ဘာသာျပန္ဆိုသည္။)
You may also like these stories:

လင့္၊https://burma.irrawaddy.com/article/2020/02/17/215666.html

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: